本論文透過對越南歷史上第一份羅馬字報紙《嘉定報》進行深入分析，了解19世紀法國殖民統治下，越南社會政治權力與文化轉型的過程，並探討國語字（羅馬字）成功成為主流文字的要件。本研究使用「量化內容分析法」，針對《嘉定報》1882年至1897年間，總計8,661條目錄標題進行數位化整理。在原有的「公務版」、「非公務版」及「庶務版」三大版面基礎上，進一步建立11個類別、26項項目的分類系統，以統計數據客觀呈現議題趨勢。本研究的重要發現如下：1.國語字的現代化：該報是第一份使用國語字的刊物，成為推動越南羅馬字普及與標準化的重要平台。2.新知識的引進：報紙大量介紹西方現代知識，包括科學、動物、衛生健保、農業及技術等。這些內容幫助越南社會打破傳統漢文儒家知識的束縛，使大眾得以接觸現代文明。3.現代文學主體性的建立：《嘉定報》透過翻譯西方文學作品，對社會產生啟蒙作用；並藉由刊登「喃字」與「國語字」的原創文學，為越南現代文學的萌芽與主體性建立提供關鍵養分。
越南現代語文運動的成功，是法國政府的制度性支持與越南新世代知識分子的積極貢獻，雙方勢力合作的結果。《嘉定報》的創刊與發行，不僅見證了 19 世紀末期殖民政府治理的思路，也記錄了越南現代語文自主發展的歷史。

This research investigates Gia Dinh Newspaper (Gia Định Báo), Vietnam’s first Romanized newspaper, to analyze socio-political and cultural transformations during 19th-century French colonial rule. The study specifically examines the factors facilitating the transition of the Romanized script (Chữ Quốc Ngữ) into the mainstream writing system. Employing Quantitative Content Analysis, the study digitized and organized 8,661 catalogue entries published between 1882 and 1897. A classification framework comprising 11 categories and 26 items was developed to identify thematic trends within the newspaper’s original Official, Non-Official, and Miscellaneous sections. Findings indicate that Gia Dinh Newspaper served as a critical platform for the standardization of Vietnamese Romanization. The publication introduced extensive Western knowledge in science, agriculture, and healthcare, effectively shifting societal focus from traditional Confucianism toward modern civilization. Furthermore, the newspaper fostered modern literary subjectivity by publishing Western translations and original works in both Chữ Nôm and Chữ Quốc Ngữ. The research concludes that the success of the modern Vietnamese language movement resulted from the intersection of French institutional support and proactive intellectual contributions. Gia Dinh Newspaper stands as both a vital record of colonial governance strategies and a testament to the autonomous development of the modern Vietnamese language.

Bằng Giang. (1992). Văn học quốc ngữ Nam kỳ 1865-1930. [南圻國語文學 1865–1930]. TPHCM: NXB Trẻ
Bằng Giang. (1994). Sương mù trên tác phẩm Trương Vĩnh Ký. [張永記作品ê霜雪]. NXB Văn Học.
Đỗ Quang Chính. (1972). Lịch Sử Chữ Quốc Ngữ 1620-1659 [國語字歷史1620-1659]. TPHCM: Tủ Sách Ra Khơi
Đỗ Quang Hưng. (2000). Lịch Sử Báo Chí Việt Nam 1865-1945 [越南新聞史1864-1945]. Hà Nội: NXB Đại học Quốc gia.
Giàng Xênh, SGGP. (2005). 140 năm trước lần đầu tiên xuất hiện báo tiếng Việt [140冬前越南語報紙頭pái問世]. vietnamjournalism. https://web.archive.org/web/20061019004258/http://www.vietnamjournalism.com/module.html?name=News&file=article&sid=712
Hoàng Lại Giang. (2015). Trương Vĩnh Ký - Bi kịch muôn đời [張永記：永遠ê悲劇]. TPHCM: NXB Văn nghệ.
Huỳnh Văn Tòng. (2016). Báo Chí Việt Nam Từ Khởi Thuỷ Đến 1945 [越南報紙：Ùi開始到1945年]. TPHCM: NXB Tổng hợp.
Khổng Xuân Thu. (2016). Trương Vĩnh Ký (1837-1898) [張永記（1837-1898）]. TPHCM: NXB Khoa học Xã hội.
Lê Minh Quốc. (2001). Báo Chí Việt Nam [越南報紙]. TPHCM: NXB Trẻ.
Lê Nguyễn. (2017). Gia Định Báo qua cuộc hành trình 140 năm [嘉定報140冬ê歷程]. Gia Định Báo - Tờ Báo Việt Ngữ Đầu Tiên (pp. 47-58) [嘉定報：第一份越南語報紙]. TPHCM: NXB Văn Hóa - Văn Nghệ.
Nguyễn Quang Hồng. (1990). Chữ Hán và Chữ Nôm Với Văn Hiến Cổ Điển Việt Nam. [漢字、字喃hām越南古代文獻]. Ngôn Ngữ & Đời Sống. 6 (5), 2-7.
Nhiều tác giả. (2015). Thể Kỷ XXI Nhìn Về Trương Vĩnh Ký [21 世紀hoan倒頭來看張永記]. TPHCM: NXB Hồng Đức.
Nhiều tác giả. (2017). Gia Định Báo - Tờ Báo Việt Ngữ Đầu Tiên [嘉定報：第一份越南語報紙]. TPHCM: NXB Văn Hóa - Văn Nghệ.
Phan Đăng Thanh & Trương Thị Hòa. (2017). Lịch Sử Các Chế Độ Báo Chí Ở Việt Nam - Tập 1: Trước Cách Mạng Tháng Tám 1945 (1858 - 1945) [越南新制度史第一卷：1945年8月革命前（1858-1945）]. TPHCM: NXB Tổng hợp.
SarDesai D. R. (1992). Vietnam: The Struggle for National Identity. (2nd ed.). Colorado: Westview Press, Inc.
Trần Nhật Vy. (2011). Hồ sơ Gia Định báo [《嘉定報》史料]. báo Tuổi Trẻ. https://tuoitre.vn/ho-so-gia-dinh-bao-443112.htm
Tuyết Nhi. (2024). Gia Định Báo — Bình minh của báo chí quốc ngữ Việt Nam [《嘉定報》—越南國語字報紙ê黎明]. saigoneer. https://saigoneer.com/vn/heritage/17685-gia-%C4%91%E1%BB%8Bnh-b%C3%A1o-%E2%80%94-b%C3%ACnh-minh-c%E1%BB%A7a-b%C3%A1o-ch%C3%AD-qu%E1%BB%91c-ng%E1%BB%AF-vi%E1%BB%87t-nam
Trần Đình Ba. (2022). Đằng Sau Mặt Báo [報紙幕後]. TPHCM: NXB Trẻ.
Trần Trọng Kim. (1921). Việt Nam Sử Lược [越南史略]. Hà Nội: NXB Văn Hoá.
Võ Kim Hà. (2021). Changes in Vietnamese language from globalization and localization. Thu Dau Mot University Journal of Science, 3(2), 223–239.
張學謙 2014〈從外國字到國語字：民族主義、現代化與越南羅馬字政策〉，《台灣國際研究季刊》，第10卷第1期，頁1-28。
陳慕真 2006〈台語白話字ê文明觀—以台灣府城教會報（1885-1942）為中心〉，碩士論文：國立成功大學。
蔣為文 2017〈漢字文化共同體ê解構——台灣hām越南ê比較〉，《越南魂：語言、文字與反霸權》，頁25-50。台南：亞細亞國際傳播社。
蔣為文 2017〈越南文學發展史kap伊對台灣文學ê啟示〉，《越南魂：語言、文字與反霸權》，頁91-122。台南：亞細亞國際傳播社。
蔣為文 2017〈二十世紀初台灣kap越南羅馬字文學運動ê比較〉，《越南魂：語言、文字與反霸權》，頁123-161。台南：亞細亞國際傳播社。
蔣為文 2023〈張永記主編kap越南頭一份羅馬字報紙《嘉定報》〉，《台語研究》，第15卷第2期，頁4-37。